fbpx
Top

Vijf tips om goede vragen te stellen in een gesprek

Vanwege mijn filosofiecursus pakte ik het boek Socrates op Sneakers erbij. Ik stuitte op een stukje over het stellen van goede vragen. Dat was best confronterend, aangezien ik erachter kwam dat ik dus best vaak geen goede vragen stel. Ik ben er na het lezen eens op gaan letten, en merk nu dat mijn vragen al veel beter zijn. Dat gun ik jou ook! Door goede vragen te stellen worden je antwoorden namelijk ook veel meer waard. Je wordt er ruimdenkender van en leert bovendien veel meer over jezelf, anderen en de wereld.


Tip 1: Niet over jezelf praten

Heb je ook wel eens dat je denkt aan wat je wil gaan zeggen terwijl de ander nog praat? Ik wel eerlijk gezegd. Dat komt omdat over jezelf praten véél lekkerder is dan vragen stellen. Een goede vraag stellen betekent in de denk- en belevingswereld van de ánder willen kruipen. Daar zijn we vaak te self-centered voor.


We onderbreken, ratelen en herhalen ons eigen standpunt. We luisteren slecht of hanteren de help- en adviesreflex: ‘Weet je wat jij zou moeten doen?’ We stellen geen verdiepende vragen, maar geven raad, hulp en advies. Goed bedoeld, maar niet de bedoeling. En ken je de mensen die zeggen: ‘Oh, dat heb ik ook!’ Ze kapen het gesprek en beginnen over zichzelf. Heel vervelend, en ik doe het waarschijnlijk zelf ook. Eigenlijk zijn we gewoon te egoïstisch, dat zit in onze biologie. Dat is de aard van het beestje. Maar door erop te letten kun je het vast wel minderen.


Tip 2: Laat je niet leiden door wat de mogelijke reactie kan zijn

“Waarom heb je geen kinderen?” Dat is een vraag die je niet zomaar stelt. Jouw vraag kan de ander in verlegenheid brengen of misschien confronteer je iemand met jouw vraag. De geïnterviewde moet zich dan kwetsbaar opstellen en wellicht voelt hij of zij zich er ongemakkelijk bij. Eigenlijk ben je dus bang voor de reactie en daarom stel je de vraag toch maar niet.


Je kunt bij voorbaat niet invullen voor de ander dat hij zich schaamt, het onderwerp ongemakkelijk vindt of misschien confronterend. We zijn bang om wezenlijke, spannende vragen te stellen die ook net zo goed kunnen leiden tot verbinding. Laat je eigen pijn en ongemak geen leidraad zijn in het wel of niet stellen van een belangrijke vraag.


Tip 3: Laat je mening achterwege

Met het stellen van een vraag laat je zien dat je iets niet weet. Je scoort dan ook meer punten met een sterke mening dan met een vraag. In onze maatschappij wordt gezocht naar leiders, knopendoorhakkers, doorzetters. Niet naar mensen met goede vraagkwaliteiten of twijfelvaardigheden. Blijkbaar willen we liever onwetend blijven dan dom overkomen. 


Als iemand je een vraag stelt, geef je dan je mening of zeg je dan eerlijk dat je er niet genoeg van weet? Het is in onze cultuur geslopen dat een duidelijke mening verkondigen om erbij te horen noodzakelijk is om überhaupt deel te kunnen nemen aan ‘het debat’. Kijk maar naar opiniemakers. Schijfster Elke Wiss stelt een nieuw beroep voor: vragenmakers. Ze formuleren eerder vragen dan antwoorden en zetten je aan het denken. Vanuit de overtuiging dat een goede vraag dingen in beweging zet en een antwoord het denken stopt. Ik wil liever een vragenmaker dan een opiniemaker zijn, en jij?


Tip 4: Probeer objectief te redeneren

In een maatschappij waarin meningen de waarde krijgen van feiten, verdwijnt objectiviteit vanzelf naar de achtergrond. Dat is een van de redenen waarom we geen vragen meer stellen, of het zijn slechte. We zeggen ‘dat mag jij vinden’, ‘dat is jouw mening’ of ‘ik heb mijn waarheid en jij de jouwe’.


Die eigen waarheid vormt vervolgens onze identiteit en die bevragen we niet graag. Laat staan dat we zo flexibel zijn om onze meningen en opvattingen te herzien. Objectiviteit? Geen idee wat dat ook alweer was. Ik ga het je nog sterker vertellen. Recent onderzoek wijst uit dat mensen juist sterker in hun eigen opvatting gaan geloven wanneer er tegensprekend bewijs wordt aangeleverd. Om een goede vraag te stellen moet je ‘dit is mijn waarheid’ dus durven loslaten om ruimte te maken voor objectiviteit. 


Tip 5: Neem de tijd voor een goede vraag

Tijd: daar hebben we maar weinig van. En vragen stellen kost tijd (denken we). Het is de tijd van het kort en snel reageren met je eigen mening, zoals je ook al bij tip 3 kon lezen. Veel mensen nemen niet meer de rust voor verdieping, waar goede vragen bij horen. We gaan wat we ‘denken te weten’ niet betwijfelen, dat kost tijd.


Hoeveel miscommunicatie, mislukte projecten, stukgelopen samenwerkingsverbanden waren voorkomen geweest als partijen meer tijd hadden genomen voor meer vragen en meer nadenken over wat van belang is? Zoals een oosters gezegde luidt: je vertraagt om te versnellen. Door de tijd te nemen voor een goede vraag, wordt de kwaliteit van het antwoord beter.


Pro tip: Laat kinderen minivragenstellers blijven

Kinderen stellen van nature veel vragen. Het vergt echter veel geduld en het kost tijd om op de onderzoekende houding van kinderen in te gaan en die te koesteren en te voeden. In het huidige onderwijssysteem brokkelt dat vermogen dan ook snel af. Van basisschool tot hogeschool en universiteit, tot in organisaties: het stellen van vragen en het aannemen van een filosofische, onderzoekende houding is geen gewoonte.


Het vermogen om kritisch te denken, je eigen en andermans opvattingen te bevragen en meerdere perspectieven in te kunnen nemen, levert weldenkende, verbindende volwassenen op. En die hebben we meer dan ooit nodig. Dus: neem de tijd voor de vragen van kinderen en stel zelf ook vragen om kinderen aan het denken en fantaseren te houden. Dat hebben we nodig als maatschappij.


Huidige reacties

Laat een reactie achter